Door afkolven en werken te combineren kun je doorgaan met de borstvoeding ondanks het feit dat jij en je kindje niet bij elkaar zijn. Afgekolfde melk is na voeding rechtstreeks aan de borst, de meest geschikte voeding voor je baby. Je baby blijft profiteren van alles wat moedermelk te bieden heeft. Daarnaast blijft je melkproductie op gang en voorkom je bij jezelf volle of gestuwde borsten.

De wet

Overleg al tijdens je zwangerschap met je werkgever over je voornemen om borstvoeding geven en werken te combineren. Volgens de Nederlandse wet heb je de eerste negen  levensmaanden van je kind het recht om naar je kindje te gaan om te voeden en/of af te kolven op je werk. Je mag daarvoor tot een kwart van je werktijd gebruiken, waarbij je doorbetaald moet worden. Daarnaast heb je gewoon recht op je normale pauzes (artikel 4.3.8. Voedingsrecht uit de Arbeidstijdenwet uit 2007). Je werkgever moet zorgen voor een geschikte ruimte die goed verwarmd, hygiënisch en afsluitbaar is, zodat je comfortabel kunt voeden of afkolven. In België is het kolfrecht gedurende zeven maanden geregeld. Meer over borstvoedingpauzes in België kun je hier lezen.

Oefenen

Een paar weken voor je weer aan de slag gaat, kun je gaan oefenen met het afkolven van je melk. Afkolven betekent melk uit je borst halen met de hand of met een kolfapparaat; de toeschietreflex wordt zonder baby opgewekt. Dat is een vaardigheid die oefening vraagt. Rust en ontspanning spelen hierbij een belangrijke rol. Soms helpt het als je de eerste keren afkolft terwijl je kindje aan de andere borst drinkt. Je kind zorgt dan voor het toeschieten van de melk. Verder is het net als bij het voeden aan de borst een kwestie van vraag en aanbod: vaker afkolven levert meer melk op. Niet zo vaak maar heel lang afkolven is minder effectief.
Als je oefent met afkolven, kun je de melk die je zo krijgt natuurlijk aan je baby geven. Zo oefent je baby ook gelijk met het drinken uit een fles. Je kunt je melk echter ook invriezen. Veel moeders vinden het prettig een voorraadje achter de hand te hebben.

Voorraad

Afkolven in de ochtend gaat vaak gemakkelijker. Bijvoorbeeld tijdens of kort na de ochtendvoeding. Maar ieder ander rustig moment kan ook voldoen. Er zijn ook moeders die in de avond afkolven voor hun voorraad omdat de baby dan een langere periode slaapt.
Soms kiezen moeders ervoor iedere dag wat melk af te kolven, waardoor ze een ruime voorraad melk krijgen. In principe heb je niet meer voedingen op voorraad nodig dan de voedingen die je baby krijgt in de tijd dat je weg bent.

Bewaren

Bewaren van moedermelk kan in flesjes, afsluitbare (diepvries)bakjes, speciale moedermelkbewaarzakjes dan wel -bakjes. Vermeld de datum, de hoeveelheid melk en de naam van je baby op de porties melk. Kleine porties zijn praktisch in het gebruik; ze ontdooien sneller en je kunt beter inspelen op de honger van je baby die dag. De kolfopbrengst van 24 uur mag, eenmaal afgekoeld, bij elkaar ingevroren worden. Afgekolfde melk is in de vriezer ongeveer zes maanden houdbaar. Zie ook Bewaren van afgekolfde moedermelk.

Introduceren fles

Als je baby ongeveer zes weken is en borstvoeding geven zonder problemen verloopt, kun je gaan oefenen met het geven van een fles. Het drinken aan een fles vraagt een heel andere zuigtechniek dan aan de borst. Start daarom liever niet te vroeg met het introduceren van een fles of speen: je baby kan erdoor in de war raken. Drinken uit de fles kun je oefenen met 20 tot 30 milliliter per keer; het gaat om de techniek, niet om de voeding. Mocht het niet gelijk goed lukken, dan hoef je niet veel melk weg te doen. Als je baby eenmaal uit de fles kan drinken, blijf dan een paar keer per week oefenen zodat hij het niet verleert.

Regelingen

Er zijn verschillende regelingen waarop je een beroep kunt doen. Naast ouderschapsverlof zijn er in sommige CAO’s verlofregelingen opgenomen die je kunt gebruiken om het bevallingsverlof te verlengen of om in de beginperiode minder uren van huis te zijn. Je kunt denken aan kortere werkdagen of minder werkdagen. Het kolfrecht, of eigenlijk voedingsrecht,  kun je gebruiken om voor het voeden naar je kindje toe te gaan of je kindje bij je te laten brengen. Als de opvang van je kindje in de buurt is van je werk is dit gemakkelijker te regelen. Dan hoef je helemaal geen melk af te kolven.

Afkolven op het werk

Vaak zul je op je werk hetzelfde aantal keren afkolven als je anders zou voeden. Al zijn er ook moeders die op het werk minder vaak afkolven dan ze thuis zouden voeden. Het is niet nodig je kindje thuis op een schema te zetten omdat je gaat werken. Het aantal voedingen op de dagen dat je thuis bent, kan veel afwijken van het aantal voedingen dat je afkolft of dat je kindje in je afwezigheid vraagt. Sommige kindjes drinken overdag niet of nauwelijks als hun moeder er niet is en halen dit ‘s avonds en ‘s nachts in.

Hoe vaak?

De ervaring leert dat drie keer per dag afkolven goed werkt, bijvoorbeeld halverwege de ochtend, rond de lunch en halverwege de middag. Daarnaast is het handig om je kindje zo kort mogelijk voor je gaat werken te voeden en zo snel mogelijk als jullie weer bij elkaar zijn, bijvoorbeeld op het opvangadres. Bij een grotere baby die al bijvoeding krijgt, hoef je waarschijnlijk minder vaak en veel af te kolven. Je kunt je terugkeer naar je werk ook uitstellen tot dat moment.

Moet je altijd afkolven?

Als je per keer niet langer dan vier uur weg bent om te werken, kun je overwegen om je kindje vaker aan te leggen als jullie wel bij elkaar zijn. Een mogelijkheid is om een paar keer kort na elkaar aan te leggen in het uur voor je naar je werk vertrekt. Dan hoef je geen melk af te kolven voor je kindje en hoeft je kindje niet op een andere manier te leren drinken.
Vooral in de eerste maanden na de geboorte, kan het toch nodig zijn wat spanning van je borsten te halen als je een paar uur van huis bent. Als je al langer voedt, zullen je borsten niet meer zo snel overvol raken als je een keer één of meerdere voedingen overslaat.

Gedeeltelijk afbouwen

Je kunt de borstvoeding ook gedeeltelijk afbouwen, zodat je niet hoeft af te kolven op je werk. Je kindje krijgt dan andere voeding op de momenten dat jij er niet bent. Ben je bij je kindje, dan geef je gewoon de borst. Misschien lukt het zelfs om dan gewoon op verzoek te voeden, maar het kan ook nodig zijn om op je ‘thuis’-dagen vast te houden aan een aantal kunstvoedingen. In het laatste geval zal je melkproductie wel gaan teruglopen.

Aanvullen waar nodig

Sommige moeders kolven met moeite voldoende melk af en kiezen ervoor om op hun werkdagen een beetje kunstvoeding erbij te laten geven. Ze geven dan op hun vrije dagen borstvoeding op verzoek, zonder kunstvoeding erbij.

Afbouwen? Begin tijdig!

Als je geen borstvoeding wilt blijven geven als je weer gaat werken, is het verstandig bijtijds te beginnen met afbouwen. Het is prettig voor je kindje om geleidelijk te wennen aan de nieuwe voeding en het gemis van de borst. Ook voor je eigen lichaam is het beter om wat tijd nemen en de voedingen een voor een af te bouwen.

Op de manier die bij jou past

Er zijn veel verschillende manieren om borstvoeding en werk te combineren. Niet elke optie is even geschikt voor elk gezin, elke moeder, elk kind of elk beroep. Net zoals bij vele andere aspecten van je leven, is het vaak even zoeken naar een manier die goed bij jou en je situatie past. Een goede voorbereiding vergroot daarbij je kans op het succesvol combineren van de borstvoeding en je baan buitenshuis.

Annette Drop, LLL-leidster

Bronnen:
Handboek Borstvoeding. Borstvoedingorganisatie La Leche League. Veltman Uitgevers 2009.
Brochures: Afkolven en bewaren; Een baan buitenshuis; Stoppen met borstvoeding
Twaalf opties: borstvoeding en werk combineren. Rebecca Holman. Borstvoeding.com