Er worden steeds meer medicijnen gebruikt en er wordt steeds meer borstvoeding gegeven. Daardoor komt de vraag ‘mag ik wel borstvoeding geven met mijn medicatie’ steeds vaker voor.

Voorzorgmaatregel

Moeders die borstvoeding geven en medicijnen moeten gebruiken, krijgen vaak het advies te stoppen met borstvoeding of hun melk af te kolven en weg te gooien. Deze voorzorgmaatregel is meestal niet nodig, maar toch staat vaak in de bijsluiters dat gebruik tijdens de borstvoeding wordt afgeraden.  

Risico’s

De risico’s van bijwerkingen door medicatie via moedermelk zijn bij de meeste medicijnen afwezig of gering. Slechts bij enkele medicijngroepen is grotere voorzichtigheid geboden of is het combineren met borstvoeding volledig af te raden. Artsen zijn dikwijls terughoudend met  het voorschrijven van medicijnen aan een voedende moeder.

Alternatief

De vraag zou echter niet moeten zijn of een vrouw die medicijnen gebruikt, borstvoeding mag geven, maar of een vrouw die borstvoeding geeft dit medicijn nu nodig heeft en of er geen andere oplossing mogelijk is. Wellicht kan zij een ander medicijn gebruiken of de behandeling uitstellen.

Van bloed naar melk

Moedermelk wordt gemaakt uit bloed. Medicijnen komen net als de voedingstoffen via het bloed in de melk. Vrijwel alle medicatie gaat over in de moedermelk, maar er zijn er maar heel weinig waarvan meer dan 1% van de dosis van de moeder via de melk bij de baby binnen komt. Wat het middel dan bij de baby doet hangt af van bijvoorbeeld zijn leeftijd en algehele gezondheid.

Van melk naar bloed

Van de meeste medicijnen komt net zo veel in de melk als er in het bloed komt. Dit betekent dat de meeste middelen ook weer uit de melk worden terug opgenomen in het bloed, wanneer de hoeveelheid van het medicijn in het bloed daalt.

Uitzonderingen

Wanneer de zuurgraad van het medicijn hoger is dan de zuurgraad van de melk, verandert er iets in de chemische structuur, waardoor het niet meer terug kan vloeien in het bloed. Het middel stapelt zich dan op in de melk op, waardoor het daar in hogere concentraties voorkomt dan in het bloed.  Radioactieve middelen worden actief door de melkvormende cellen naar binnen gepompt en vloeien niet terug in het bloed. Ook deze middelen stapelen zich dus op in de melk. Sommige stoffen hebben heel grote moleculen, die niet door de celwanden van de melkkliertjes heen kunnen. Deze stoffen komen dus in het geheel niet in de melk. Een voorbeeld hiervan is insuline. 

Vetoplosbaarheid

Stoffen die oplosbaar zijn in vet, worden met dat vet in grotere hoeveelheden opgenomen in melk dan stoffen die niet vet-oplosbaar zijn. Daartegenover staan de stoffen die zich binden aan eiwitten. Deze kunnen niet worden opgenomen in de melk.

Effect op het kind

Weten of en hoeveel van een medicijn in de melk komt, wil nog niet zeggen dat daarmee direct duidelijk is wat het effect is op de baby. Er spelen meer factoren mee, zoals de uiteindelijke hoeveelheid die de baby binnenkrijgt, de opneembaarheid van de stof via de mond en het maag-darmstelsel, de leeftijd van het kind en het aantal voedingsmomenten per dag. Adviezen kunnen bij premature baby’s anders zijn dan bij voldragen baby’s.

Opneembaarheid van de stof

Als een baby via de melk medicijnen binnenkrijgt, wil dit nog niet zeggen dat die stof in zijn bloed word opgenomen. Veel medicijnen worden in het zure milieu van de maag afgebroken; andere komen niet door het darmslijmvlies heen. Tenslotte worden sommige stoffen die wel de bloedbaan bereiken, effectief afgebroken door de lever voor ze eventueel schade kunnen aanrichten. Hoewel sommige stoffen weliswaar niet via de darm worden opgenomen in het bloed, kunnen ze wel problemen veroorzaken zoals diarree, verstopping of een verkleuring van de ontlasting.

Tot slot

Wanneer het noodzakelijk is dat een voedende moeder medicijnen gebruikt, is het van belang dat zij goed geïnformeerd wordt over het eventuele effect van het medicijn op haar baby. Het voortzetten van de borstvoeding moet als uitgangspunt worden genomen. De risico’s van het niet krijgen van borstvoeding zijn goed onderzocht en omvatten zowel korte als lange termijn effecten op de lichamelijke en geestelijke gezondheid en ontwikkeling. De risico’s van bijwerkingen door medicatie via moedermelk zijn bij de meeste medicijnen afwezig of gering en vaak ook enkel theoretisch. In het algemeen kan worden gesteld dat medicijnen die rechtstreeks worden voorgeschreven aan kinderen, ook door een voedende moeder kunnen worden gebruikt. 

Gonneke van Veldhuizen-Staas, LLL-leidster en lactatiekundige IBCLC
bewerkt door Janneke Goudswaard, LLL-leidster

Meer informatie 

Brochure Medicijngebruik